بر نفس خود باشد ، وجود محرمى شرط نيست ، و در غير اين صورت لازم است كسى به همراه خود داشته باشد ، هر چند كه به اجرت باشد كه با وجود او بر نفس خود مأمون باشد ، و احتياط واجب آن است كه محرم خود را اگر موجود باشد همراه ببرد ، و چنانچه متمكن از پرداخت اجرت نباشد ، حجّ بر او واجب نخواهد بود . مسائل متفرّقه استطاعت مسأله 48 : اگر زنى شوهرش از دنيا برود و در حيات شوهرش استطاعت مالى نداشته باشد و بعد از مردن او از ارث شوهر ، استطاعت مالى پيدا كند ، ولى از جهت مرض نتواند به حجّ برود در صورتى كه مرض او به نحوى است كه قدرت بر رفتن به حجّ ندارد ، مستطيع نشده و حجّ بر او واجب نيست و همچنين اگر بعد از مردن شوهر ، شغل يا زراعت يا صنعتى كه بتواند بعد از برگشتن از حج ، مثلا يك سال زندگى خود را اداره كند ، نداشته باشد ، مستطيع